Autostopowe lekcje j臋zyka maoryskiego

Za co kochamy najbardziej autostopowanie? Za to, 偶e za darmo? Nie tylko 馃槉 O wiele bardziej za to, 偶e po drodze mo偶emy si臋 nauczy膰 mn贸stwa przydatnych rzeczy. Na przyk艂ad, jak powiedzie膰 „cze艣膰” po maorysku.


Lekcja nr 1. Witaj i 偶egnaj oraz mi艂o艣ci kupa.

Braedon & Jerome


Pierwsze nauki otrzymali艣my od dw贸jki wyluzowanych Nowozelandczyk贸w o maoryskich korzeniach. Pomogli nam wydosta膰 si臋 z Auckland, gdy zmierzali艣my na p贸艂wysep Coromandel. Przy okazji dowiedzieli艣my si臋, 偶e ma艂o kto tutaj m贸wi po maorysku, gdy偶 swego czasu raczej nie zach臋cano do pos艂ugiwania si臋 tym j臋zykiem. Troch臋 si臋 ju偶 pozmienia艂o i teraz z kolei niekt贸rzy wr臋cz naciskaj膮, aby wprowadzi膰 obowi膮zkowe lekcje w szko艂ach. My poznali艣my cztery bardzo przydatne zwroty:

Kia ora! – najpopularniejsze pozdrowienie maoryskie; cze艣膰, pa, ale r贸wnie偶 dzi臋ki (odpowiednik angielskiego 鈥歝heers鈥); dos艂ownie „bywaj zdr贸w”

ka kite an艒 – do zobaczenia

aroha – mi艂o艣膰; kocha膰

Oczywi艣cie nie oby艂o si臋 tak偶e bez brzydkich s艂贸w:

t奴tae – czyli przys艂owiowe g贸wno.

Tak na marginesie – gdy z艂apali艣my na stopa Pani膮 pracuj膮c膮 w informacji turystycznej, ochoczo pochwalili艣my si臋 nowonabyt膮 znajomo艣ci膮 maoryskiego. Pani z powag膮 odrzek艂a: „Don’t you t奴tae on mountains!” (czyli: „Nie wa偶cie si臋 sra膰 w g贸rach! „). W Nowej Zelandii jest to temat traktowany bardzo powa偶nie i na przyk艂ad na dwudziestokilometrowym szlaku g贸rskim postawili a偶 pi臋膰 toalet. Papierzaka tu nie u艣wiadczysz!

Rz膮d 艣wie偶ych kibelk贸w na g贸rskim szlaku Tongariro. Codziennie sprz膮tane przez stra偶nik贸w parku narodowego!

Lekcja nr 2. Fakapapa.

Nie trzeba by膰 geografem, aby zauwa偶y膰, 偶e nazwy miejscowo艣ci w Nowej Zelandii cz臋sto zaczynaj膮 si臋 od „Wh”. Whangarei, Whakapapa, Whanganui. Dlaczego tak jest? Nie wiem. Mog臋 was natomiast uratowa膰 przed fau pax, kt贸re pope艂nili艣my pr贸buj膮c czyta膰 te nazwy z angielska.

Krzysiek (po zatrzymaniu autostopu): Czy jedzie Pan do 艁angarej?

Pan: Gdzie? Aaaa, Fangarej! Wsiadajcie!

Prawid艂ow膮 wymow臋 („Wh” = „f”) potwierdzi艂 nieco p贸藕niej sympatyczny Pan taksiarz, kt贸ry przewi贸z艂 nas za darmo swoim taksobusem. Kierunek – Hahei. Przestrzeg艂 nas r贸wnie偶, 偶e wymawiajac „艂” zamiast „f” szybko zostaniemy wzi臋ci za Aussie, czyli Australijczyk贸w.

I tak, dwa dni p贸藕niej spali艣my w Fakapapa, a nie w 艁akapapa.

Pole namiotowe w Whakapapa.

Lekcja nr 3. Ty, wy dwoje, grupo ludzi.

Kolejne tajniki j臋zyka rdzennych mieszka艅c贸w Nowej Zelandii poznali艣my pr贸buj膮c wydosta膰 si臋 z miasta Rotorua. Pomog艂a nam w tym pewna mi艂a Pani, kt贸ra jak si臋 okaza艂o na w艂asn膮 r臋k臋 postanowi艂a nauczy膰 si臋 maoryskiego. Od niej dowiedzieli艣my si臋, 偶e gramatyka wyr贸偶nia tu trzy liczby: pojedyncz膮, „podw贸jn膮” oraz mnog膮. Na przyk艂ad:

t膿n膩 koe – cze艣膰 (m贸wi膮c do jednej osoby)

t膿n膩 k艒rua – cze艣膰 (m贸wi膮c do dw贸ch os贸b)

t膿n膩 koutou – cze艣膰 (m贸wi膮c do trzech i wi臋cej os贸b)

Wyja艣ni艂a nam r贸wnie偶, 偶e Kia Ora jako pozdrowienie spopularyzowa艂a w 1984 roku telefonistka z Auckland, kt贸ra w ten spos贸b wita艂a si臋 przy odbieraniu telefonu. W tamtych czasach j臋zyk maoryski nie by艂 jednak zbyt popularny, wi臋c szybko wp艂yn臋艂y na ni膮 skargi i za偶alenia. Telefonistka dosta艂a zatem zakaz u偶ywania tego pozdrowienia i ostatecznie zosta艂a zwolniona, co wywo艂a艂o do艣膰 spor膮 afer臋 publiczn膮. Od tamtej pory Kia Ora sta艂o si臋 najpopularniejszym pozdrowieniem w Nowej Zelandii.

To ju偶 ostatnia lekcja maoryskiego podczas jazdy stopem (jak na razie). I cho膰 tym j臋zykiem m贸wi tylko 125 tysi臋cy ludzi, Kia ora! zrozumie w Nowej Zelandii ka偶dy, a t奴tae pewnie zdecydowana wi臋kszo艣膰 馃槉

Dodaj komentarz

Tw贸j adres email nie zostanie opublikowany. Pola, kt贸rych wype艂nienie jest wymagane, s膮 oznaczone symbolem *